در اينجا بىمناسبت نيست داستان ذيل را نقل كنيم : هشام بن عبد الملك روزى از يكى از علما كه به ملاقات وى در رصافهء كوفه رفته بود پرسيد : آيا علما و دانشمندانى را كه اكنون در شهرهاى اسلامى مرجعيت علمى و فتوايى دارند مىشناسى ؟ گفت : آرى . هشام گفت : اكنون فقيه مدينه كيست ؟ . جواب داد : نافع . - نافع مولى است يا عربى « 1 » ؟ . - مولى است . - فقيه مكه كيست ؟ . - عطاء بن ابى رباح . - مولى است يا عربى ؟ . - مولى است . - فقيه اهل يمن كيست ؟ . - طاووس بن كيسان . - مولى است يا عربى ؟ . - مولى است . - فقيه يمامه كيست ؟ . - يحيى بن كثير . - مولى است يا عربى ؟

--> ( 1 ) . كلمهء « مولى » در زبان عرب معانى متعدد و احياناً متضادى دارد ، مثلًا هم به سرور و مطاع و آقا مولى مىگويند ( آنچنانكه پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله دربارهء على عليه السلام فرمود : « مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِىٌّ مَوْلاهُ » ) و هم در مورد بنده و برده و مطيع . به‌طور كلى معنى « ولاء » پيوند و قرابت است و لهذا موارد استعمال متعددى دارد . يكى از موارد استعمال اين كلمه « ولاء عتق » است . افرادى كه قبلًا برده بودند و آزاد مىشدند ، به آنها و به فرزندانشان مولى مىگفتند ، همچنانكه به آزادكننده نيز مولى مىگفتند . مولوى مىگويد : كيست مولى ، آن كه آزادت كند * بند رقيت ز پايت بر كند احياناً به افرادى كه با قبيله‌اى پيمان مىبستند ، مخصوصاً افراد غيرعرب كه با اعراب پيمان مىبستند كه از حمايت آنها برخوردار باشند نيز مولى مىگفتند . به ايرانيان از آن جهت موالى مىگفتند كه يا اجدادشان برده و سپس آزاد شده بودندكه البته عدهء اينها زياد نبود - و يا با برخى قبائل عرب پيمان حمايت بسته بودند . تدريجاً به همهء مردم ايران موالى مىگفتند . اما اينكه برخى مدعى شده‌اند كه اعراب ايرانيان را بدان جهت موالى مىگفتند كه آنها را بردهء خود مىدانستند ، قطعاً اشتباه است .